Dorp Enspijk

                                              Informatieve website over het dorpje Enspijk. Het laatste nieuws omtrent het dorp altijd online!

De historie van Enspijk

Januari 1973 Gijzeling Deil

Maandag 29 januari 1973, twee criminelen, Daniel (Daan) D en Johan (Jan) B overvallen een postagentschap in Den Bosch, buit 3000 gulden en wat postzegels. De politie is hen echter snel op het spoor. De gestolen vluchtauto wordt langs de snelweg Den Bosch - Utrecht aangetroffen. Een automobilist meldt dat hij onder bedreiging van een vuurwapen zijn auto moest afstaan en een veehouder uit Enspijk-Deil geeft door twee verdachte figuren te hebben gezien. Zich verschuilend, over sloten springend, bereiken Hagenaar Daan (26) en Jan (24) uit Den Bosch de boerderij van de familie Smits in Enspijk gemeente Deil. De mannen verschansen zich in de boerderij waar op dat moment boer Smits, zijn vrouw en dochter aanwezig zijn. De boerderij wordt omsingeld door de politie en de eerste gijzeling door gewapende overvallers in Nederlandse historie is een feit.

Beide mannen zijn zwaarbewapend en het wordt pijnlijk duidelijk dat de (rijks)politie hier niet op is voorbereid. Men houdt er rekening mee dat de overvallers zich schietend een uitweg zullen banen. Met dit argument en bij wijze van machtsvertoon worden twee YP's "geleend" van het 48 Painfbat van Heutsz uit Den Bosch. De Bravo 2 (KN 89-57) en de Charlie 7 (KN-76-?) worden vlak bij de boerderij opgesteld.

De volgende middag, na een gijzeling van 26 uur en langdurige onderhandelingen vertrekken de Daan en Jan, samen met de moeder van Daan, een advocaat/onderhandelaar en een ongewapende rechercheur als chauffeur in een Mercedes naar de Lange Beestenmarkt in Den Haag. Daar, in zijn ouderlijke woning, is het Daan toegestaan afscheid van zijn familie te nemen. Omstreeks 20.00 uur die avond dwingt de politie, tegen de afspraken in, met salvo's traangas granaten door de ramen de beide overvallers tot overgave.....

Bij overheid en politie werd duidelijk dat deze niet over de juiste wapens en middelen beschikten om degelijke gebeurtenissen het hoofd te bieden. De aktie was o.a. de aanzet tot modernisering van de bewapening van politie en ruim drie weken later werd de BBE opgericht.

- Citaat - uit het verslag mbt "geïmproviseerd beleidscentrum": 

"Voordat procureur-generaal Hustinx in het beleidscentrum aankwam, had hij opdracht laten geven militaire pantserwagens naar Deil te sturen. De pantserwagens konden volgens de procureur-generaal die doelen dienen: het publiek op een afstand houden, eventuele assistentie van criminele vrienden van de gijzelnemers voorkomen en de gijzelnemers de overmacht van de overheid tonen. In de media ontstond veel kritiek op het verschijnen van de pantserwagens. De gijzelnemers eisten later dat deze pantserwagens verwijderd zouden worden" 

En verder:

"In de loop van de nacht verscheen een majoor van de Marechaussee met acht scherpschutters in Deil. Dit was voor de BBEK* het eerste officiële optreden namens Justitie"
- Einde citaat.-

Bron: http://www.dafyp408.nl/deil.htm

Het wapen van Enspijk

De Gemeente Geldermalsen bestaad uit 11 dorpen.
De 11 dorpen hebben allemaal hun eigen wapen.

 

Omschrijving van het wapen
De omschrijving van het geslachtswapen Pieck luidt: in zilver een rood (= rood) kruis. Als helmteken geldt een goudgekroonde helm met een rode haan. In enkele bronnen schijnt melding te worden gemaakt van een zilveren haan met rode kam. In Rietstap's "Armorial Général" komt het wapen van Pieck voor met de wapenspreuk "Mijn hoop is in Godt". De omschrijving van het geslacht Bylandt luidt: in goud een zwart (= sabel) kruis met als helmteken een zilveren haan.
 

Klik hier om naar de bron pagina te gaan

Het geslacht Pieck
In 1129 wordt Enspijk als Inspike vermeld in een oorkonde betreffende de door gravin Alveradis gestichte abdij Mariënweerd; zij schonk o.a. goederen te Enspijk aan dit klooster.
We hebben hier te maken met het wapen van het geslacht Pieck wat voornamelijk gegoed was te Beesd. De stamvader zou ene Arnold Pieck zijn geweest die omstreeks 1339 vanuit het Graafschap Nassau naar Beesd was gekomen.

In de loop der eeuwen is dit familiewapen op de meeste plaatsen verdwenen. Slechts in Enspijk leeft het nog als dorpswapen voort. Volgens de overleveringen zou het daar voor het eerst zijn gevoerd door Jelis Pieck, Heer van Enspieck, raadsheer van het Hof van Holland. Uit het Gelders leenregister blijkt, dat de Heerlijkheid Enspijk in 1424 toebehoorde aan Otto van Asperen. Sindsdien vererfde zij op andere geslachten totdat in 1551 de overdracht volgde van Johan van Waardenburg op Jelis of Gilles Pieck.

In de fragmentgenealogie "Pieck-Piek" (E. Piek/Dr. ir. J.C.A. van der Lubbe, 1987) komt deze naam niet voor. Wel treffen we daarin aan Herman Pieck tot Enspiek, 1402-1429, bijgenaamd "de Felle", gehuwd met Janna van Mekeren.
 
Meer informatie vinden we in een wat oudere genealogie van W. de Haas (1882). Herman Pieck blijkt de stamvader van de Enspijckse Piecken. Zijn zoon, eveneens Herman geheten, trouwde met een dochter uit het huis Van Asperen en hun zoon Arend of Arnt werd in 1439 met Enspijk beleend. Alhoewel dit niet in overeenstemming lijkt met de beleningen in het Gelders leenregister kan het om een zogenaamd achterleen gaan. In ieder geval zijn er aktes (Nijhoff, Van Spaen) van bekend. Arnts zoon Herman werd Heer van Enspijk in 1488. Hermans zoon Jacob, Heer van IJzendoorn, wordt als zodanig niet genoemd, evenmin als zijn broer Willem Pieck tot Enspijk. Jacobs tweede zoon is echter de betreffende Jelis. Zijn nazaten bleven Heer van Enspijk totdat Anne Frans Willem, tevens Heer van Zoelen en Brakel, Enspijk in 1764 verkocht.

Hoogstwaarschijnlijk bezat het geslacht Pieck ook het Huis te Enspijk. Dit adellijk huis stond ten zuiden van het dorp. Het was door een gracht omgeven, had twee schuin opgaande trapgevels en een vaste brug. In het jaar 1794 is het aanmerkelijk vernieuwd en verbeterd. Verwonderlijk is het daarom, dat het in het jaar 1828 alsnog werd afgebroken. Later kwam het evenals de Heerlijkheid in handen van Baron van Bylandt van Mariënweerd. Daardoor werden waarschijnlijk oude banden hersteld. Opvallend is namelijk, dat het geslacht Pieck en het geslacht Bylandt hetzelfde wapen en helmteken voeren, zij het met verschil van kleuren. Dit doet vermoeden dat het geslacht Pieck waarschijnlijk al in een ver verleden verbonden is geweest aan het huis Bylandt. Deze veronderstelling wordt verder ondersteund door het gegeven, dat de eerste telgen van het geslacht Pieck ook belangrijk gegoed waren in Dussen en omgeving, waar het geslacht Bylandt ook aanzienlijk gegoed was en haar stamslot had.

 

 



Politie slipbaan Enspijk

In de jaren 70 en 80 werd door de Gemeente- en Rijkspolitie gebruik gemaakt van de slipbaan te Enspijk.

De slipbaan was sinds 1 augustus 1971 in gebruik.Daarvoor (vanaf september 1965) was gebruik gemaakt van een anti-slipbaan op een afgesloten gedeelte van de vliegbasis Soesterberg.

De slipbaan was sinds 1 augustus 1971 in gebruik.Daarvoor (vanaf september 1965) was gebruik gemaakt van een anti-slipbaan op een afgesloten gedeelte van de vliegbasis Soesterberg.

 De slipbaan Enspijk is er nog steeds maar is behoorlijk in verval geraakt.

 

 Huis te Enspijk

Mogelijk is het huis te Enspijk al vanaf de stichting, mogelijk in de vijftiende eeuw, een allodiaal goed geweest. Vermoedelijk is het gesticht door een lid van de familie Pieck.
Deze familie was vanaf het begin van de vijftiende eeuw in het bezit van goederen te Enspijk.
Het huis bleef in de familie Pieck tot 1763, toen Anne Frans Willem Pieck, laatste telg uit de familie Pieck, heel zijn goederencomplex te Enspijk, waaronder het allodiale 'hooghuis', verkocht aan Christiaan Kleinhoff.
Het vererfde vervolgens op diens dochter Anna Christina.
Begin negentiende eeuw werd Enspijk aangekocht door de graaf van Bylant van Marienweerd, die het huis in 1828 heeft laten slopen.

Oorlogs Monument Enspijk

 

Op 4 mei 1950 werd in Enspijk onder grote publieke belangstelling door toenmalig burgemeester mr. G.J. Kolff een monument onthuld ter herinnering aan de slachtoffers uit de voormalige gemeente Deil die tijdens de Tweede Wereldoorlog waren omgekomen. In al zijn bescheidenheid toch een indrukwekkend monument met onder de jongensfiguur van beeldhouwer Pieter Starreveld tien namen van hen die sindsdien steeds in herinnering zijn gebleven. Er zijn daarnaast op verschillende begraafplaatsen in onze gemeente graven die aan deze oorlog herinneren. Jaarlijks worden daar door het gemeentebestuur op 4 mei, de dag van de dodenherdenking, bloemen gelegd.

In 2003 werd het gemeentebestuur benaderd door lokale oud-Indiëstrijders met het verzoek te komen tot de oprichting van een gedenkteken voor hun gesneuvelde kameraden. 'Herdenken heeft zin' was hun motto en dan niet alleen de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, maar ook zij die in Nederlands Indië zijn omgekomen. Het verzoek vond gehoor. Uiteindelijk is gekozen voor een bredere aanpak, waarbij niet alleen gesneuvelde oud-Indiëgangers werden betrokken, maar waarbij ook ruimte werd gecreëerd voor het herdenken van in oorlogstijd omgekomen burgers, leden van het verzet, krijgsgevangenen, dwangarbeiders en toegespitst op deze tijd zij die gesneuveld zijn tijdens vredesacties in andere landen. Uitgangspunt was hierbij, dat het moest gaan om mensen die op het moment van overlijden inwoner waren van de gemeente Geldermalsen of van de voormalige gemeenten Beesd, Buurmalsen, Deil of Geldermalsen. Tegen deze achtergrond lag het voor de hand het enige echte herdenkingsmonument in onze gemeente aan de Beemd in Enspijk een breder karakter te geven.